Margrietha Reinders, predikant / gemeentestichter bij Heilig Vuur, Amsterdam-west.

Cor Ofman, pastor bij het Wereldhuis
(Overgenomen van Preken voor de Koning, 24 april 2013)

Hij kwam rechtstreeks van de psychiater naar mijn spreekuur, een negentienjarige asielzoeker uit Sierra Leone. Zo beschadigd door het geweld dat hij heeft meegemaakt dat hij ’s nachts wakker wordt door een nachtmerrie en ook overdag stemmen hoort. ‘Riep je mij?’, vraagt hij me soms. Of: ‘Hoor jij geen voetstappen?’, en ik zie hem angstig achterom kijken. Nee, ik riep hem niet en ik hoor geen voetstappen. Hij heeft akoestische hallucinaties. Diagnose PTSS, Posttraumatisch Stress Syndroom. Hij kreeg behandeling bij het ‘acuut crisisteam’. Toen ik de eerste keren met hem meeging, zeiden de behandelaars tegen hem: ‘wij gaan je helpen.’ Hij schudde zijn hoofd: ‘Jullie beloven dat jullie me gaan helpen, maar dat heb ik de afgelopen jaren anderen ook horen zeggen, maar ze lieten me allemaal barsten.’ Hij stemde in met een behandelprogramma.

Maar deze keer had hij het zoveelste gesprek met de zoveelste nieuwe hulpverlener, een psychiater. Die was kennelijk niet in staat gebleken de boodschap over te brengen dat hij beter terecht kon bij een organisatie die is gespecialiseerd in de behandeling van oorlogsslachtoffers. Hangen bleef de boodschap: ‘Wij kunnen je niet helpen.’ Weer afgewezen. Ook de medicatie werd abrupt gestopt. ‘Ze willen me dood hebben’, zei hij, toen hij binnenkwam. ‘En dat is helemaal niet moeilijk’, voegde hij er aan toe. Terwijl ik de hulpverlener probeerde te bellen, had hij, voor ik er erg in had, het raam geopend, en stapte hij op de vensterbank. Hij wilde van twee hoog naar beneden springen. Ik probeerde op hem in te praten, maar ik drong niet tot hem door. Hij opende zijn handen in de gebedshouding die kenmerkend is voor moslims en sprak in het Arabisch een gebed uit. Het was een tekst die hij een aantal keren correct moest uitspreken, voordat hij zou springen, om niet de toorn van Allah te wekken voor zijn zelfgekozen dood en in de hel terecht te komen.

Door tegen hem te praten verstoorde ik het voorgeschreven ritueel en kreeg ik hem uiteindelijk bij het raam vandaan. De hulpverleenster had via de open lijn meegeluisterd en nodigde hem uit voor een gesprek de volgende dag. Hij ging daarmee akkoord, op voorwaarde dat ik mee zou gaan. Dat het zo afliep was een pak van mijn hart. De paar minuten dat het had geduurd hadden uren geleken. Later legde hij uit: ‘Ik vertrouw ze niet, want je doen niet wat ze beloven. Maar jou vertrouw ik.’

Waarom vertel ik dit verhaal? Omdat dit weliswaar een extreme gebeurtenis is, maar wel kenmerkend voor de situatie van de mensen die ik in mijn werk ontmoet. Relatief jonge asielzoekers die door het geweld dat ze in hun land hebben meegemaakt getraumatiseerd zijn geraakt, maar die in ons land niet als vluchteling zijn erkend. Deze asielzoeker had, na een eerdere afwijzing, maanden in vreemdelingenbewaring gezeten. Van de Immigratiedienst kon hij, moest hij terug naar Sierra Leone. Maar omdat hij niet uitgezet kon worden, werd hij geklinkerd, weer aan de straatstenen overgelaten.
Ik ken zo’n 25 mensen in een vergelijkbare situatie die op twee gespecialiseerde behandelplekken worden gestabiliseerd en behandeld.

Wat gebeurt er als ik dit verhaal naast het verhaal uit het boek Rechters leg? Ik plaats het in de context van de vraag: een rechtvaardige koning, een rechtvaardige samenleving: bestaat die?

Ruud Huysmans, Gerhard Scholte, 19-3-2013.

Gertjan de Jong, 20-02-2013

Bij sommige worshipliederen merk ik dat ik haper. Ik twijfel. Angstig denk ik: Hoe krijg ik deze megabelofte over mijn lippen? Neem deze klassieker van Hillsong: 'Jesus lover of my soul, I will never let You go.' Kan ik die belofte waarmaken? En wat als ik voor mijn geloof in de gevangenis wordt gegooid, of erger? Blijf ik dan, zoals het lied zegt, worshippen 'until the very end'?

'Jesus, I will never let You go.' Het doet me denken aan die mooie belofte van Petrus: 'Misschien zal iedereen u afvallen, ik nooit!' (Matt. 26:33) En nog mooier: 'Ik wil mijn leven voor u geven!' (Joh. 13:37) Wie de rest van het verhaal kent, weet dat het Petrus hier aan realiteitszin onbrak.

Dr. Govert Buijs: 29-1-2013. (Bron: RD)

In debatcentrum De Rode Hoed werd maandag een debat gehouden over ”Kerk en st(r)aat”, de vraag of religie achter de voordeur moet verdwijnen. „We moeten niet de fout maken om aan de seculiere overtuiging het alleenrecht te geven”, zei prof. dr. Govert Buijs. 

AMSTERDAM – Het is goed dat de SGP geen vrouwen mag weren, maar de discussie over het ritueel slachten getuigt van een antireligieus sentiment. Van dat laatste wist Govert Buijs zijn publiek in Amsterdam maandag in elk geval te overtuigen.

De hoogleraar politieke filosofie en levensbeschouwing aan de Vrije Universiteit (VU) sprak voor een volle zaal in debatcentrum De Rode Hoed over de vraag of religie achter de voordeur zou moeten verdwijnen. Tegenspelers bij het door ForumC en dagblad Trouw georganiseerde debat waren onder anderen Boris van der Ham, voorzitter van het Humanistisch Verbond, en de liberale rabbijn Tamarah Benima. Volgens gespreksleider Elma Drayer is er „wat aan de hand” met de vraag naar religie en samenleving. „Tien jaar geleden was dit debat niet gevoerd. Maar nu kun je geen krant openslaan of je hoort wel ergens gemopper over christenpesten of een zelfgenoegzaam secularisme dat hier zou heersen.”

Buijs betoogde dat er ruwweg twee manieren zijn voor het organiseren van een politieke gemeenschap. „De eerste is te zorgen dat alle burgers zo ongeveer hetzelfde zijn. Het centrum van die eenheid was vaak een god en de dissidenten waren de goddelozen. De andere manier is om zo veel mogelijk vrijheid en verscheidenheid toe te laten, vanuit de gedachte dat wie eenheid zaait, strijd zal oogsten.”

Volgens de hoogleraar huist in ieder mens het eerste type. „We zijn denk ik allemaal zo’n unitariër. Misschien nemen we de relatieve geborgenheid van onze jeugd als maatstaf voor het grote verband waarin we later opereren.”

Het vroege christendom zorgde voor een doorbraak naar het tweede model, doordat het onder heidense keizers weigerde mee te doen in de centrale cultus en betoogde dat ieder individu beeld van God is. Maar vanaf keizer Constantijn werd het christendom toch weer unitarisch.

Buijs zelf kiest voor het tweede model. „We moeten niet de fout maken om bijvoorbeeld bij de omroepen of in het onderwijs aan de seculiere overtuiging het alleenrecht te geven. Als alle diversiteit verdampt, word je buitengewoon kwetsbaar.” Ook gaat er een wederzijds corrigerende werking uit van verschillende naast elkaar staande overtuigingen, denkt de politicoloog.

Het plurale model rust echter op een aantal fundamentele waarden, die nodig zijn om de pluraliteit te waarborgen. „De absolute grens van de rechtsorde is dat er ruimte moet zijn voor iedereen. Daarom, hoezeer de SGP ook deel is van een lange traditie, hoe sympathiek de vertegenwoordigers ook zijn: dit kon niet door de beugel. De bescherming van pluraliteit geldt ook voor vrouwen, zeker als het gaat om een partij die deel uitmaakt van de wetgevende macht.”

Maar mag de overheid ook zo ingrijpen in de school? Voormalig D66-Kamerlid Van der Ham betoogde van wel. „De staat gaat niet over de vrouw in het ambt, dat is iets van in de kerk. Maar de school is een kring waar je als overheid veel dieper in mag treden, je komt er dichter mee bij de Grondwet. Ik vind niet dat je als school kunt zeggen: Wij bepalen zelf wat er gebeurt. Het doet tekort aan de individuele geloofsvrijheid van bijvoorbeeld een lesbische docente als ze geen les mag geven in het christelijk onderwijs.”

Rabbijn Benima stelde dat het verschil in grootte tussen groepen tot een oneerlijk debat leidt. „Kleine gemeenschappen zoals de joodse en die rond de SGP worden in een hoek gedrukt. De meerderheid is voor koopzondag, dus de andere mening moet gewoon het veld ruimen. Of de discussie over ritueel slachten: de argumenten zijn helemaal niet meer rationeel, het gaat om macht.” Fel, tegen Van der Ham: „U heeft geen idee wat dat voor ons betekent.” Buijs voegde eraan toe dat de discussie over ritueel slachten gevoerd werd in een land waar het nooit over de „echte vragen” gaat en oogstte applaus: „We moeten niet vergeten dat joden en moslims een dier juist slachten omdat ze weten dat dat niet zomaar iets is. Maar wij slachten massaal dieren in een industrieel proces, met hetzelfde gemak waarmee we een spijker inslaan. Daar zou het debat over moeten gaan. Maar dit debat kwam voort uit antireligieuze gevoelens.”

Krijn de Jong, 29-01-2013
(Bron: Habakuk.nu)

Toen gisteren direct na de toespraak van de koningin het Wilhelmus werd gespeeld, voelde ik de tranen opkomen. Daar doe je niks aan. Je voelt de belangrijkheid van het moment. Een tijdperk wordt afgesloten. We nemen afscheid van een geliefde koningin. Koningin Beatrix, koningin bij de gratie Gods.

De inhuldiging van koning Willem Alexander moet volgens de grondwet plaatsvinden in de hoofdstad, in Amsterdam. Tot gisteren leefde ik in de veronderstelling dat er in de grondwet ook gesproken werd over de locatie, namelijk de Nieuwe Kerk. Uit een commentaar van oud-minister Hirsch Ballin begreep ik dat daarover niets in de grondwet staat. Maar het is natuurlijk wel logisch dat al de inhuldigingen plaatsvonden in de Nieuwe Kerk. Als je zo'n bijzondere locatie naast de deur hebt dan ga je niet verder zoeken. En een mooiere achtergrond voor de inhuldigingsceremonie, het geelkoperen rijk gedecoreerde koorhek in de Nieuwe Kerk, zul je ook niet snel vinden.

Hirsch Ballin zei nog iets. Hij raadde ons aan om niet alleen op al het uiterlijk vertoon te letten, maar ook te luisteren naar wat de koning gaat zeggen. Hij gaat beloven dat hij de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen zal beschermen. De oud-minister voegde daar aan toe: 'Er wordt daarbij niet gelet of iemand wel of niet een paspoort heeft.' Goed om dat tot ons door te laten dringen. Ook de vrijheid en de rechten van de bijwoner worden beschermd.

In de Nieuwe Kerk is veel te zien. Bijvoorbeeld het glas-in-loodraam boven de ingang van de kerk. Het werd gemaakt naar aanleiding van de inhuldiging van Wilhelmina in 1898. Alle Oranjes staan er op afgebeeld. Je ziet dat de jonge vorstin haar ene hand legt op de grondwet aan haar andere hand op de Bijbel. Behalve indrukwekkende ramen zijn er in de kerk ook historische filmpjes te zien. Op de wezengaanderij, een vrij toegankelijk deel van de Nieuwe Kerk, kun je op een monitor de inhuldigingen van alle vorsten en vorstinnen bekijken.

Woensdag aanstaande is er nog een aardig tv-programma te zien. De NOS zendt dan het programma 'Uw beeld van Beatrix' uit. Afgelopen maanden konden burgers beelden van Beatrix inzenden. Schilderijen, beeldhouwwerken en andere kunstuitingen. Meer dan tweeduizend amateurs en professionele kunstenaars deden dat. Er werden vijfenzeventig kunstwerken uitgekozen, die de komende maanden op paleis Het Loo worden tentoongesteld. Een mooi huldeblijk aan onze kunstminnende vorstin. Na 30 april zal ze zelf ook meer tijd krijgen voor haar hobby beeldhouwen. Ze zal vast niet achter de rododendrons gaan zitten.

Henk van Rhee, 8-1-2013. ( Bron: Habakuk.nu)
 
'De ziekte van deze tijd is ironie en pragmatisme. Het idee dat we alles weten en niets (hoeven te) geloven. Ik wil laten zien dat vragen over geloof niet stom of reactionair zijn.' Deze prikkelende constatering van de atheïstische filosoof Simon Critchley (foto) las ik vorige week in nota bene De Volkskrant. Critchley zegt dat de westerse mens zijn geweten weer aan de gang moet zien te krijgen. Daar is een vorm van geloof voor nodig – bij Critchley in een publieke religie – want zonder geloof in iets algemeens of hogers kan er nooit een o zo noodzakelijke moraal bestaan.

Gertjan de Jong, 27-12-2012. (Bron: Habakuk.nu)

De atheïsten hebben weer wat nieuws bedacht. Een Amerikaanse atheïstische groepering heeft in het drukste deel van Manhattan, op Times Square, een billboard opgehangen met de boodschap dat Jezus een mythe is. Het bord toont een afbeelding van een dikke, lachende kerstman, met daaronder een afbeelding van Jezus Christus. Voorbijgangers worden opgeroepen de vrolijkheid vast te houden (keep the merry!), maar de mythe te dumpen (dump the myth!).
CHAGRIJNIGE THEORIE

Dat lijkt me een hele kunst, het geloof in de Verlosser dumpen en ondertussen de vrolijkheid vasthouden. Velen redden dat niet zonder alcohol of andere verdovende middelen. Ik moet ook denken aan een gesprek tussen Arkbouwer Johan Huibers en de atheïstische bioloog Midas Dekkers bij Pauw & Witteman. Huibers: 'Het mooie aan mijn geloof is dat er toekomst is. Bij het evolutionisme is dood gewoon dood.' Waarop Dekkers: 'Ja, dat is ook de pest. Daarom zijn er zoveel mensen die niets van de evolutietheorie willen weten, het is gewoon een chagrijnige theorie. Om geen enkele reden is de wereld ooit ontstaan. Nu is de wereld gaande, en daar zitten we maar mee. Straks is het allemaal afgelopen, en dan zijn we geen steek opgeschoten.'

Nee, daar wordt je niet echt vrolijk van. Maar die atheïsten in de VS dus wel, op een of andere manier. Waarschijnlijk bulken ze gewoon van het geld (het bord in Manhattan kostte al 25.000 dollar) en willen ze geen hogere macht die hun geweten aanspreekt. Maar zij die minder bulken van het geld en zelfs honger lijden kunnen natuurlijk niets met de atheïstenleus. 'Keep the merry, dump the myth' - hoe bedoelt u? Waar haal je de 'merry' vandaan als je ziek bent, honger of kou lijdt? Uit het plaatje van die lachende, rondbuikige kerstman?
GEWETENSDEMPER

En dat lijkt mij de grootste makke aan die atheïstenreclame: het biedt geen enkel antwoord op het probleem van het lijden, en doet daar zelfs geen poging toe. De campagne is gewoon een gewetensdemper voor gefortuneerde Amerikanen die ongestoord willen genieten van een spelletje golf. 'De wereld zinkt onder het gewicht van gezonde, oude mensen die vissen, cruisen, golfen, bridgen, bingoën, sjoelen en schelpen verzamelen', verzuchtte John Piper eens. Het is de mythe van het 'Zwitserleven', die je uiteindelijk met een kater achterlaat. Ik zou zeggen: dump die mythe, volg Christus.

Gertjan de Jong is redacteur voor www.habakuk.nu en De Oogst, het maandblad van stichting Tot Heil des Volks.

Henk van Rhee, 28-12-2012 (Bron: Habakuk.nu)

Afgelopen vrijdag heb ik bij het begin van onze Kerstviering in een goed gevulde Oude Kerk (foto) op de Amsterdamse wallen 'de tien plagen voor de christenen' uit het NRC-Handelsblad van die dag voorgelezen. Van 'Gij zult geen straf krijgen als ge de Naam des Heeren zonder eerbied gebruikt' tot 'Gij zult via euthanasie aan uw einde komen'. Schokkend en confronterend, maar wat mij betreft was die opsomming een treffende duiding van de tijd waarin we dit Kerstfeest vierden. En voor alle duidelijkheid, die 'plagen' betroffen dus niet de klaagzang van een wereldvreemde kerkmens, maar de nuchtere waarneming van een seculiere krant.
SECULIERE WAARNEMING

Ons Kerstfeest hebben we verder in alle blijdschap gevierd. Maar vanuit onze missie 'hulpverlening, evangelisatie en profetisch geluid' was het goed om de context van deze viering te schetsen. Dan sta je tenminste in al je blijdschap over de komst van Christus met beide benen op de grond. Verder was ik vooral blij met deze seculiere waarneming. Beter dat het NRC erover begint en deze trend tegen christenen onderkent, dan dat ik moet proberen deze ontwikkeling aan de orde te stellen. Dat wordt je al gauw weggezet als klager.
GOD IS TERUG

Nauwelijks bekomen van onze kerstviering en genoemde tien plagen las ik de volgende dag in diezelfde NRC een verhaal over hoe God terug is in de stad. Niet op de vrijblijvende, bijbelloze manier van de moderne geliberaliseerde kerk, maar 'vintage orthodox'. Los in de vorm en streng in de leer. 'Mensen zoeken iets waar je tegenaan kunt trappen. En wat niet wijkt.' De maandag erop mocht secretaris-generaal van de PKN Arjan Plaisier daar - ook in het NRC dus - nog eens stevig overheen gaan met een waarschuwing tegen een Nederland zonder tolerantie voor geloof in God.
WIJZEN

Nadenkend over deze drie artikelen kwam bij mij de herinnering op aan de wijzen uit het oosten. Het seculiere NRC lijkt net als die wijzen indertijd beter waar te nemen welke grote dingen er in onze maatschappij aan het veranderen zijn dan veel kerken of christelijke organisaties. In ieder geval geeft de krant stem aan die ontwikkelingen. Ik had echter graag gezien dat ze eerder nadrukkelijk en expliciet als hoofdthema aan de orde waren gesteld door de christelijke partijen bij de afgelopen Kamerverkiezingen. Die partijen hadden er hun bestaansreden opnieuw mee kunnen bewijzen. En verder is het natuurlijk schokkend dat de noodzaak om als kerk 'vintage orthodox' te zijn door wijzen bij de krant aan de orde gesteld moet worden en dat dit geluid zo weinig in de gevestigde kerken zelf te horen is. Zou God ons door de wijzen bij de krant iets proberen duidelijk te maken?

Drs. Henk van Rhee is algemeen directeur van stichting Tot Heil des Volks.