Met Idolsverkiezing komt theologie er niet

Geplaatst 23 jun. 2011 01:08 door De Stadslamp Amsterdam
Inger van Nes en Karel Smouter reflecteren op de 'Nacht van de theologie' en de door hen georganiseerde 'Contrastnacht'. 
(Bron: Trouw, 22-6-2011)

Paulus op de Areopaag, Sanzio Raffaelo, 1515

Het christendom moet het zoeken in het tegengeluid. Net als in het begin toen christelijke geestelijken de wereld in trokken.Een galadiner, een dresscode en maar liefst drie verschillende prijzen, op een A-lokatie aan de Amstel. Wie niet beter weet, zou denken dat hier de rode loper werd uitgerold voor de nieuwste bioscoophit. Maar nee: tweehonderd Nederlandse theologen kwamen gisteren bijeen voor de eerste Nacht van de Theologie.

In respons op deze nacht organiseerden wij de Contrastnacht, een tegenhanger van dit programma, in de tuin direct naast de Hermitage. Waarom eigenlijk? Mogen theologen samen geen luxe feestjes vieren? Is het erg als theologie stijl, voornaamheid, klasse en kwaliteit uitstraalt?

De vorm is niet ons grootste bezwaar. Uitbundig eten en feestvieren lijken ons uitgesproken bijbelse waarden. Op onze Contrastnacht regen we een biologische big aan het spit. Waarom wij het nodig vonden een ludiek 'tegenprogramma' in het leven te roepen, had andere redenen.

Toen Paulus de Areopagus beklom, trof hij tientallen sceptische filosofen die hem bevroegen. In de beschutting van het winterpaleis aan de Amstel troffen de theologen van nu vooral elkaar. Precies dat is de gemiste kans van deze Theologienacht.

Waarom wisten theologen ooit hun stempel op de samenleving te drukken? Hoe heeft het zo kunnen lopen dat miljoenen de woorden van theologen als Bonhoeffer, Nouwen en Martin Luther King Jr. tot hun dagelijkse levenskost rekenen? Hun woorden kunnen niet anders dan opvallen, juist omdat ze een wereld vertegenwoordigen die in alles met de huidige contrasteert.

Bonhoeffer confronteerde zijn tijdgenoten met hun compromishouding. Nouwen paste de lessen van de mensen die hij diende (met een verstandelijke handicap, red.) toe op zijn collega's van Harvard. King verwees zelfs letterlijk naar het land aan de overzijde van de heuvel en nam zijn tijdgenoten mee op weg daarnaartoe. Of denk aan iemand als Anselm Grun: in drukke, carrièregerichte tijden als deze bepleit hij, vanuit de bronnen van het christendom, voor een leven in balans.

Het christendom is weer die kleine, vaak irritante godsdienst die het was toen de eerste christelijke theologen de wereld in trokken voor de exegese van het evangelie. Theologen zijn niet langer dragers van een meerderheidscultuur, maar onderdeel van een recalcitrante minderheid die volhoudt dat ook na twee eeuwen Verlichting en vijftig jaar secularisatie de stem van de Allerhoogste kan worden gehoord en verstaan. Juist daarom pleiten wij voor een theologie die voeding geeft aan de kerk als contrastgemeenschap - als vindplaats van die 'andere wereld' in de onze.

Ons probleem met deze theologienacht is dat het niet helpt. De theologie zal in deze tijden niet meer populair of spraakmakend worden. Zeker niet wanneer we er de zoveelste Idolsverkiezing tegenaan smijten. Dat is meer van hetzelfde in een wereld waarin marketing de toon zet.

Maar: goede theologie kan nog altijd relevant zijn als zij, in letterlijke zin, 'smaakmakend' en 'prikkelend'probeert te zijn. Een zoutend zout in de wonden van een zelfgenoegzaam, neo-liberaal stukje wereld, waarin individuele ontplooiing ten koste van alles het hoogste doel lijkt. Wat theologische peper in de debatten over oorlog of vrede, waarin het gaat over het gebruik van geweld tegen mensen. Of denk aan een theologisch gekruid appèl aan de christen-democraten die begin volgende maand de strafbaarstelling van illegaliteit mogelijk lijken te gaan maken.

De Nacht van de Theologie-bezoekers kregen van de Contrastnachtgangers een kruidenvaatje om zout en kruiden over de wereld te strooien. We zullen de resultaten zien.

Comments