Overleven als minderheid

Geplaatst 25 aug. 2012 01:55 door De Stadslamp Amsterdam
Bart Wallet, 24-8-2012.

Christenen zijn van de meerderheid een van de vele minderheidsgroepen in dit land geworden. We staan voor een nieuwe uitdaging: met pijn en moeite, maar ook met overtuiging moeten we leren om als minderheid te leven. De periode als meerderheid is een luxe positie geweest, maar niet een positie die bijbels gesproken 'normaal' is. Juist deze minderheidsfase biedt de mogelijkheid om diepe grondtonen uit de Schriften opnieuw te ontdekken. Het zijn die joodse ervaringen die christenen nu kunnen helpen.

Want hoe zijn joden erin geslaagd om al die eeuwen staande te blijven? Daarvoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen – die elk een les voor christenen anno 2012 bevatten. De eerste is het fundamentele besef dat sinds de verwoesting van de Tempel in 70 na Christus een periode van ballingschap was aangebroken. Die zou pas opgeheven worden bij de komst van de Messias. Dat besef van ballingschap maakte dat joden niet verwachtten dat het ze erg voor de wind zou gaan, dat ze prominente posities konden bekleden en rijk en machtig konden worden. Integendeel, ze wisten uit de Bijbel dat ballingschap een periode van treurnis was, onthecht van het land en zonder de Tempel. Als het een periode goed ging, was dat een kostbaar geschenk dat uit Gods hand werd aanvaard, maar ze beseften dat dit zomaar weer voorbij kon zijn.

In de christelijke traditie is een vergelijkbare notie aanwezig: die van het vreemdelingschap of pelgrimschap. Die is lange tijd sterk onderbelicht geweest, want christenen hadden als meerderheid het idee het hier op aarde eigenlijk al prima voor elkaar te hebben. Juist nu kunnen deze bijbelse noties weer worden afgestoft. Christenen zijn pelgrims op doorreis. Soms zullen ze tijdens die reis perioden van voorspoed hebben, maar vaak ook tegenspoed ervaren.

Een tweede punt is dat joden de overheid accepteerden als gezag dat door God boven hen is geplaatst. Toch hadden zij op dat overheidsbeleid geen enkele invloed. Joden waren onderworpen aan het gezag, maar hadden geen toegang tot het gezag. De Talmoed formuleerde echter de principiële beslissing: dina de-malchoeta dina, het recht van de overheid is geldend recht. Je accepteert dus de rechtsorde van het land waar je woont. Daar was wel een beperking aan verbonden: als de overheid van je vroeg om Gods geboden te overtreden, dan was je zelfs verplicht om tegen de overheid in te gaan. Deze visie resulteerde in een soepele én principiële houding van joden in de samenleving.

Christenen hebben daarentegen lange tijd juist volop in de overheid gezeten. Veel christelijke bezinning denkt ook vanuit een machtspositie. Het is duidelijk dat die speelruimte in onze samenleving steeds kleiner wordt. Christenen staan voor de uitdaging om als minderheid de overheid te accepteren én tegelijkertijd de eigen identiteit helder te houden. In het Nieuwe Testament wordt op een vergelijkbare manier als in de joodse traditie gesproken over de overheid.

Het derde en belangrijkste punt is echter de kracht van de steeds weer terugkerende joodse tradities. Joden konden als minderheid overleven juist omdat de joodse traditie het héle leven omspande. Joden hadden een eigen kalender, met de wekelijkse sjabbat en feestdagen, eigen ethiek voor het werk en dagelijkse gebeden op vastgestelde tijden. Die joodse traditie bood een krachtig eigen verhaal tegenover het verhaal van de zo dominant aanwezige meerderheid. Omdat de joodse traditie dit had vastgelegd in feesten, rituelen en gebeden, die niet zomaar veranderd konden worden, was er de kracht om staande te blijven.

Christenen staan voor de uitdaging op dezelfde manier trouw te zijn en zullen daarbij ook de kracht van de christelijke traditie nodig hebben. Alleen met de wekelijkse zondagsviering en een kerkelijk jaar rond het leven van Jezus, naast het lezen van de Bijbel en het gebed, zullen christenen verankerd raken in het grote christelijke verhaal – dat stand zal en kan houden tegen het dominante seculiere verhaal van onze tijd. In dat seculiere verhaal staat het individu zelf centraal. De Bijbel stelt echter Christus centraal. Alleen in de trouwe navolging van Hem ligt toekomst voor de christelijke minderheid in Nederland.

De volledige versie van dit artikel verscheen eerder in De Oogst, het maandblad van stichting Tot Heil des Volks. Klik hier voor een abonnement of een gratis proefabonnement.

bron: Bart Wallet - habakuk.nu ( via CIP.nl)
Comments