Kerkvernieuwing‎ > ‎

Engelse kerk laat zien hoe groei door visie weer mogelijk is

Geplaatst 28 jan. 2014 06:04 door De Stadslamp Amsterdam   [ 14 feb. 2014 07:20 bijgewerkt ]
Bron: hetgoedeleven.com, 25-1-2014. Lodewijk Born.
 
In 48 procent van de Anglicaanse kerken zitten per kerkdienst minder dan vijf bezoekers onder de zestien jaar. De Engelsen hebben nu bedacht hoe de kerk weer kan groeien.

Het Church Growth Research Programme van de Church of England (de Anglicaanse Kerk) heeft in een 32 pagina’s tellend rapport op een rij gezet wat er met zekerheid gezegd kan worden over kerkgroei.

Achttien maanden lang is er studie gedaan naar redenen voor kerkverlating en ook naar factoren die ervoor zouden kunnen zorgen dat de kerk (weer) gaat groeien.

Voor het onderzoek werd de University of Essex ingeschakeld, evenals een team van Crammer Hall van het St. John’s College in Durham. Experts van het Oxford Centre hebben gekeken hoe de kerkontwikkeling is in kathedralen en binnen de Fresh Expressions (nieuwe kerkvormen) in Engeland.

Met het rapport wil de kerkleiding van de Anglicanen nu met feitelijke bewijzen aantonen dat er duidelijke factoren zijn die bepalen waarom een kerk wél of níét groeit. Het moet ook een einde maken aan de ‘anekdotisering’; succesverhalen die de ronde doen over waarom ergens (ineens) groei is.

Zondagse kerkgang

Het kerkbezoek in Groot-Brittannië is de afgelopen tien jaar met 9 procent gedaald. De Anglicaanse Kerk telt er zo’n 25 miljoen leden, maar slechts een krappe 1,1 miljoen gaat op zondag naar de kerk. Vooral het aantal jongeren dat aanwezig is, loopt hard terug. Bijna de helft van 1700 ondervraagde gemeenten gaf aan dat er minder dan vijf kinderen onder de zestien jaar naar hun kerkdiensten komen.

Volgens de onderzoekers is de neergang binnen het kerkgenootschap vooral te wijten aan het feit dat ‘meer en meer volwassen er nooit aan beginnen om een kerk te bezoeken’. Met andere woorden: ze groeien op zonder de kerk.

Kinderen

Ze noemen ook factoren die een kerk zo aantrekkelijk maken dat deze wel nieuwe mensen trekt en dus groeit. Het blijkt dat kerken met een hoog aantal kinderen twee keer zoveel kans hebben om te groeien. Conclusie: ‘Er is een urgente noodzaak om te focussen op kinderen, op jongvolwassen en hun ouders, en het is een uitdaging om in kaart te brengen hoe de kerk het beste kan investeren in mensen, programma’s en strategieën die jonge mensen actief aanmoedigen om het geloof te ontdekken.’

Cruciaal is de wetenschap dat jongeren die als twintigers -nog -in de kerk zijn, er waarschijnlijk voor de rest van hun leven zullen blijven. Anderzijds: ‘Als ze er op die leeftijd niet zijn, dan zal het moeilijk worden om hen ooit nog binnen te halen.’

Het betekent volgens de onderzoekers dat je als gemeente zo ingericht moet zijn dat je aantrekkelijk genoeg bent voor oud en jong. Dus: inzetten op speciale gezinsdiensten en kinderdiensten. Kinderen en volwassenen moeten het gevoel krijgen dat ze welkom zijn in de kerk. Dat is ook een ‘groeibevorderaar’, net als goed kinderwerk en -opvang tijdens de diensten.

Een factor die juist zorgt voor krimp is het gebrek aan bereidheid om de gemeente te veranderen. Bijvoorbeeld als het gaat om wat er gezongen wordt en hoe het kerkgebouw wordt gebruikt.

Kerken waar alles aan de voorganger en de ambtsdragers wordt overgelaten, lopen ook de kans om te krimpen. Vrijwilligers blijken zich veel liever in te zetten voor een taak als ze het gevoel hebben daarin ook echt iets te betekenen, en als ze zelf verantwoordelijk dragen.

Het blijkt ook dat het beter werkt wanneer de kerkelijke gemeente één gezicht heeft. Dus één kerk, één leider/voorganger. Niet een voorganger die meerdere kerken aanstuurt. Wat niet blijkt mee te spelen in de groei dan wel afname van het kerkledental is de theologische traditie. Ook het geslacht, de etniciteit of bevlogenheid van de voorganger blijkt er niet toe te doen.

Fresh Expressions

De Church of England heeft ook onderzocht hoe het gaat het de Fresh Expressions, de nieuwe vormen van kerk-zijn die ook voor Nederland een inspiratiebron geweest: hier probeert de Protestantse Kerk nu met ‘Protestantse Pioniersplekken’ nieuwe wegen in te slaan.

In Engeland zijn er intussen twintig verschillende nieuwe kerkvormen, zoals de Messy Church en kerken gebaseerd op het idee van kleine groepen (Cell Model). Een derde van de bezoekers bij deze Fresh Expressions zijn kerkleden die vroeger ook al naar de kerk gingen. De helft is helemaal nieuw. 66 procent van de nieuwe kerkvormen blijft groeien. 25 procent begint met groei, maar krimpt later. Bij 9 procent is er sprake van wisselingen in bezoekers en ‘ledental’. 10 procent van de initiatieven is ter ziele.

De Church of Engeland komt tot de slotconclusie dat in het eerste decennium na de millenniumwissel 18 procent van de kerken groeide, 55 procent stabiel was in ledental en 27 procent had te maken met neergang.

De groeiers zijn de kerken die zich committeren aan de missie om kerkleden te helpen om ‘een christelijke getuige te zijn in het dagelijks leven’. Net als de kerken die een duidelijke groeivisie hebben, onder meer door open te staan voor experimenten en vernieuwingen.

Sociale media

Ook blijken sociale media als Facebook -mits gebruikt op regelmatige basis -groeibevorderend te zijn. De meest directe route voor groei komt door leden die familie, vrienden en bekenden uitnodigen om een keer een kerkdienst te bezoeken.

Kerken zonder duidelijke visie kunnen zo ongeveer uittekenen waar ze op uitkomen. Van de kerken mét een duidelijke missie en doel groeit 64 procent en krimpt 25 procent. Van de kerken die functioneren zónder te weten wat hun missie is, heeft 52 procent te maken met ledendaling; 26 procent groeit desondanks.

Het is voor het eerst dat de Church of England op deze wijze onderzoek heeft gedaan in zoveel gemeenten. Volgens prof. David Voas is ,,er niet één recept voor groei. En er zijn niet simpele oplossingen voor een neergang’’.

De weg die gegaan moet worden, hangt af van de context. Wat werkt op de ene plek, werkt misschien niet op een andere, aldus Voas, die de gegevens analyseerde. ,,Wat cruciaal blijkt te zijn, is dat kerkgemeenschappen constant bereid zijn om te reflecteren. Kerken kunnen niet op de automatische piloot functioneren. Groei is een product van goed leiderschap -zowel van vrijwilligers als bevestigde ambtsdragers/predikanten -samen met een groep van kerkgangers in een aangename setting en omgeving.”

From Anecdote to evidence. Findings from the Church Growth Research Programme 2011-2013.

Comments