In het nieuws‎ > ‎

Bioscoopkerk wordt echte kerk: Is het gedaan met de vrijheid?

Geplaatst 24 jan. 2012 05:33 door De Stadslamp Amsterdam
 
Trouw, 23-1-2012.
Proefkerk Stroom in Amsterdam had gisterochtend nog een dienst in bioscoop Kriterion aan de Roetersstraat. © Jörgen Caris

De Amsterdamse 'bioscoop'-kerk Stroom kon tien jaar lang experimenteren. Nu wordt ze een echte kerk - het lot waar elke proefkerk een keer aan moet geloven. Niet iedereen is daar blij mee.Voordat de kerkdienst begint eerst nog een glas muntthee drinken aan de bar. Bij Stroom Amsterdam is dat heel gewoon. Alleen al de locatie - een bioscoop in het centrum van de hoofdstad - verraadt dat dit geen typische kerk is.

Nieuwe, grootstedelijke doelgroep
Stroom is een zogeheten missionaire gemeente van de vrijgemaakt-gereformeerde kerk. Zeg maar: een proefkerk. Daarmee lonkt het orthodox-protestantse kerkgenootschap naar een nieuwe, grootstedelijke doelgroep. Tien jaar lang kreeg Stroom alle ruimte en mocht er onbekommerd worden geëxperimenteerd. Nu loopt het project af en wordt de bioscoopkerk officieel ingelijfd bij de vrijgemaakte kerk.

Een stuk of honderd bezoekers zitten onderuitgezakt in de comfortabele bioscoopstoelen van filmtheater Kriterion, terwijl een band muziek van Bob Dylan speelt. Dan opent voorganger Rikko Voorberg (31) de Bijbel. "Het grote boek", noemt hij het. "De vraag van vandaag is: wat gaan we doen met ons leven?", zegt hij. Voorberg zoekt het antwoord bij de bijbelse profeet Jesaja. "Hang rond met mensen die het niet redden in deze samenleving", roept hij.

Positie van vrouwen
Blijft er voor Bob Dylan in de dienst nog wel ruimte nu Stroom een 'echte' vrijgemaakte kerk wordt? En hoe zit het met de positie van de vrouw? Vrouwen in Stroom mogen veel doen, maar wat gebeurt er als je opgenomen wordt in een organisatie die vrouwen uit leidinggevende posities weert?

Tot nu toe heeft nog niemand de bioscoopkerk vaarwel gezegd, maar niet iedereen is blij met de verandering, zegt Joanne van den Akker (28). Zij zit in het driekoppige dagelijks bestuur van de groep. "Een aantal mensen heeft de diepe overtuiging dat Stroom zichzelf verloochent als zij onderdeel wordt van de vrijgemaakte kerk. Dat is volgens hen niet een kerk waar God gediend kan worden."

Volgens Van den Akker overwegen zo'n tien mensen serieus een vertrek. "Of zij ook echt opstappen, hangt af van hoe de vrijgemaakte kerk zich opstelt", aldus Van den Akker. Zelf wil Van den Akker graag aanblijven als bestuurslid, maar ze is bereid haar functie op te geven. "Vrouwen kunnen ook op andere manieren actief zijn in de kerk."

Verschillen en onbegrip
Zo meegaand is Joëlle te Voortwis (26) niet. Ook zij zat in het dagelijks bestuur, maar ze is er vanwege deze kwestie uitgestapt. Ze komt al geruime tijd niet meer naar de zondagse bijeenkomsten, zegt ze. "De vrijgemaakte kerk heeft te weinig aansluiting met onze tijd. Vrouwen mogen daar niet eens leidinggeven. Waarom zou je samenwerken met een kerk waar je zoveel van verschilt en die jou ook niet begrijpt?"

Daar denkt Anke Hoksbergen (28), die de regie heeft over de zondagse bijeenkomsten, precies zo over. "Als blijkt dat vrouwen hun leidinggevende functie moeten inleveren, stap ik op", zegt ze.

Opwaardering
Martijn Horsman (34), de leider van Stroom, weet dat niet iedereen achter de verandering staat. Toch is het volgens hem belangrijk dat Stroom 'zich verbindt met andere christenen en zo deel uitmaakt van een groter geheel'.

Horsman is niet bang dat de opwaardering naar een volwaardige kerk ingrijpende veranderingen zal brengen: "Ik heb tot nu toe nooit gemerkt dat we bepaalde dingen niet mochten doen", zegt hij.

Voorganger Rikko Voorberg bevestigt dat: "Vanaf het begin was het de bedoeling dat wij een vernieuwende gemeenschap zouden zijn. We zoeken naar antwoorden op onze vragen, en dat blijven we doen."

'Kerkplanting'
Het verhaal van Stroom staat niet op zichzelf. De afgelopen decennia hebben meerdere traditionele kerken dit soort proefballonnen opgelaten, met het expliciete doel een nieuwe, jonge doelgroep aan te boren. In kerkelijk jargon heet dit 'kerkplanting'. Inmiddels zijn er enkele tientallen 'plantingen' in Nederland, waarvan in Amsterdam alleen al zeven.

De angst van de vrouwelijke bestuursleden van Stroom lijkt niet helemaal uit de lucht gegrepen. Neem de proefkerk Hoop voor Noord, in Amsterdam-Noord, van de christelijk-gereformeerde kerk.

Toen Hoop voor Noord in oktober 2010 een officiële kerk werd, veranderde het dagelijks bestuur in een kerkenraad waarin alleen mannen zitting mochten hebben. Want net als de vrijgemaakten staan de christelijk-gereformeerden vrouwelijke leiders niet toe.

Doorn in het oog
Vroeg of laat staan alle proefkerken voor de opgave zich te voegen naar hun kerkverband en tegelijkertijd hun nieuwe doelgroep vast te houden. Tegelijk is het de vraag voor de kerkgenootschappen die de proefkerken hebben gelanceerd: zijn ze bereid om de vreemde eend in de bijt als volwaardig lid te accepteren?

Bij traditionele vrijgemaakten is de liefde voor Stroom in elk geval nog ver te zoeken. Theoloog Jochem Douma vindt Stroom te frivool: "Liever geen dochters binnen de kerk dan zulke dochters!" Het is hem een doorn in het oog dat Stroom jonge ouders niet verplicht hun baby's te dopen. Volgens Douma is dat onbijbels en een knieval voor 'wat de mensen willen'.

Douma heeft sowieso niet veel op met het fenomeen van de missionaire kerk. Zo'n gemeente kan allerlei dingen doen 'die in de moederkerk niet geaccepteerd worden'. "Men is een gereformeerdkerk of men is het niet", zo vat Douma zijn bezwaren samen.

Een andere predikant uit het vrijgemaakte kerkgenootschap, Roelof Telgenhof, denkt daar anders over. "Ik denk dat ons kerkverband juist moet zeggen: wij geven jullie de ruimte om op een andere manier kerk te zijn." Toch ziet hij nog wel problemen, geeft Telgenhof toe, zoals het feit dat vrouwen leiderschapstaken vervullen bij Stroom. "Dat wordt nog een interessant gesprek."

Comments