In het nieuws‎ > ‎

'Steun aan religies vaak ad hoc’

Geplaatst 27 jul. 2010 12:04 door De Stadslamp Amsterdam
Volkskrant, 22-7-2010.  Subsidieverlening aan levensbeschouwelijke organisaties is, vanwege de scheiding van kerk en staat, een gevoelig politiek thema. Toch wordt er in gemeenteraden nauwelijks over gedebatteerd en ontbreken veelal gedragsregels.

Uit een onderzoek van het Instituut voor multiculturele vraagstukken Forum en het Verwey-Jonker Instituut blijkt dat slechts een kwart van de gemeenten een specifiek beleid heeft op dit terrein en slechts 13 procent hanteert een gedragscode.

Raar eigenlijk, vindt Forum-directeur Sadik Harchaoui, want ‘met de regelmaat van de klok laaien discussies op’. Vaak, zegt hij, wordt de lokale commotie opgepikt door de landelijke media. Er volgen Kamervragen. ‘En vervolgens gaat men weer over tot de orde van de dag.’
Relletje Nijmegen

Vorige week nog was er een relletje in Nijmegen naar aanleiding van gemeentelijke subsidie aan een omstreden islamitische stichting (Ar Rayaan), die antisemitische cartoons en vrouwonvriendelijke teksten op de website had staan. Na kritische vragen van de VVD-fractie en een pittig gesprek met het stichtingsbestuur, dat niet leidde tot een bevredigende opschoning van de site, schrapte de gemeente Ar Rayaan van de subsidielijst.

Er zijn legio voorbeelden van maatschappelijk tumult: de subsidie van de gemeente Amsterdam aan de Westermoskee, een gesubsidieerd theatergezelschap uit Den Haag dat één voorstelling voor een gescheiden publiek speelde, gemeenten die geld gaven voor huiswerkbegeleiding in moskeeën, steden die iftars (ramadanmaaltijden die na zonsondergang worden genuttigd) financierden.

Het vaakst manifesteert het maatschappelijk ongemak zich rond subsidies aan islamitische organisaties. Maar ook de financiering van christelijke instellingen roept nog al eens vragen op.
Christelijke achterban

Zo ligt de jongerenorganisatie Youth for Christ geregeld onder vuur omdat zij personeel en vrijwilligers uitsluitend in de eigen christelijke achterban werft. Om die reden draaide het Amsterdamse stadsdeel West onlangs de subsidiekraan dicht. Youth for Christ exploiteerde daar een jongerencentrum. Het besluit van het stadsdeel leidde tot schriftelijke Kamervragen van de SGP aan demissionair minister Hirsch Ballin van Binnenlandse Zaken.

De SGP meent dat Youth for Christ, die ‘belangrijk maatschappelijk werk doet op basis van een christelijke identiteit’, recht heeft op subsidie. Als een organisatie goede kwaliteit levert, mag het personeelsbeleid geen rol spelen, aldus de SGP. Femke Halsma van GroenLinks vindt daarentegen dat Youth For Christ discrimineert, omdat zij niet-christenen uitsluit. Dat mag, maar niet op kosten van een neutrale overheid.

Kritiek was er twee jaar geleden in Amsterdam op de subsidiëring van het kerkelijk Pinksterfestival Get the Spirit!. De organisatoren waren blij dat de stad eindelijk ontdekte dat kerken, vooral die van migranten, de sociale samenhang in de samenleving bevorderen. Eerdere jaren was subsidie geweigerd. Maar volgens de organisatoren kon de gemeente er niet meer omheen, omdat het stadsbestuur wel ramadanfestivals financiert. ‘Als moslims subsidie krijgen, moet dat ook voor christenen gelden.’
Inzicht in de praktijk

Met het onderzoek Subsidiëring levensbeschouwelijke organisaties wil Forum inzicht geven in de praktijk. ‘We vroegen ons af wat de ambtenaren er zelf van vinden. Op welke gronden geven ze subsidie, aan welke instellingen en waar trekken ze de grens? Wat kan wel en wat niet en waarom’, zegt Harchaoui. Voor het onderzoek werden ambtenaren van 59 gemeenten bevraagd.

De meeste subsidies gaan naar protestants-christelijke en rooms-katholieke organisaties. Harchaoui: ‘Dat is niet verwonderlijk. Zij zijn hier veel meer geworteld dan islamitische clubs en hebben een veel uitgebreider infrastructuur.’

Redenen om geld te geven lopen uiteen, maar het vaakst worden genoemd: het bevorderen van vrijwillige inzet voor de samenleving, het stimuleren van participatie en emancipatie en de ondersteuning van zelforganisaties.

De scheiding van kerk en staat lijkt een algemeen aanvaard beginsel in Nederland. Toch vindt liefst 49 procent van de ambtenaren het effect van een gesubsidieerde activiteit belangrijker dan een eventuele schending van dat principe. Lastig is dat een absolute grens ontbreekt en lokale overheden in een grijs gebied opereren. Harchaoui: ‘Juist dan is een heldere visie vereist, maar die ontbreekt bij de meeste gemeenten. Pragmatisme overheerst.’
Geen zieltjes winnen

Een algemene regel lijkt dat met subsidiegeld geen zieltjes mogen worden gewonnen; 16 procent van de ambtenaren heeft daar evenwel geen moeite mee en 62 procent durft niet met zekerheid te zeggen dat dit in de praktijk niet voorkomt.

Opmerkelijk is verder dat veel ambtenaren de subsidieregels duidelijk vinden, zonder dat er specifiek beleid is. En dat liefst 98 procent vindt dat lokale regels en wetgeving botsen met de financiering van levensbeschouwelijke clubs, terwijl daar in de raad nauwelijks over wordt gedebatteerd.

Harchaoui roept op tot een grondige evaluatie van het lokale subsidiëringsbeleid en een fundamenteel debat over de grenzen. ‘Het gaat vaak om betrekkelijk kleine bedragen. Ar Rayaan kreeg 3500 euro van de gemeente Nijmegen. Toch kan de maatschappelijke impact groot zijn als het fout gaat. Er is immers een belangrijk principe in het geding. Dat mag je niet overlaten aan ambtelijk pragmatisme.’
Comments