Onder de lamp‎ > ‎

Dominee Margrietha Reinders, pionier op de puinhopen in Oud-west

Geplaatst 21 okt. 2010 08:17 door De Stadslamp Amsterdam   [ 22 okt. 2010 05:17 bijgewerkt ]
September 2010.
In een Amsterdamse stadswijk, waar al tientallen jaren geen kerkelijke presentie meer is (van de Protestantse Kerk, red.), probeert ze een nieuwe geloofsgemeenschap op te bouwen. In het wijkcafé nodigt ze mensen uit om samen de Bijbel te lezen. Dominee Margrietha Reinders (51), pionier op de puinhopen.
‘Na 20 jaar als dominee kreeg ik een persoonlijker band met Jezus’
‘Daar zat ik in mijn eentje, met mijn bijbel’
‘Je hebt hier te maken met de rauwheid en grauwheid van het bestaan’
 
“Ik heb altijd gepionierd. Maar dit is anders. Ik moest beginnen op de brokstukken van de kerk. Maar dat heeft ook iets moois. Het oude hier heeft afgedaan, de liturgie, het orgel, de gezangen: tijd voor iets heel nieuws!”
 
Dertig jaar terug heeft Amsterdam Oud-West nog twee bloeiende protestantse kerken. Maar door vergrijzing en verhuizing ontstaat zo’n leegloop dat de gemeenten worden opgeheven. De kerk is sindsdien uit beeld. Maar dan doet de Nassaukerk, in de naburige wijk, een oproep: wie wil in Oud-West een geloofsgemeenschap opzetten? Dominee Margrietha meldt zich. Ze is nu een jaar actief.
 
Hoe begin je?
Als Margrietha aan de slag gaat, weet ze eigenlijk niets over kerkplanting of gemeentestichting. “Waar begin je? En hoe? Ik ben eerst maar eens boeken gaan lezen van mensen die hiermee ervaring hebben, zoals van Siebrand Wierda, Stefan Paas en Henk de Roest. Uit al die boeken werd me één ding duidelijk: kerkvernieuwing begint bij geloofsvernieuwing.
 
Het klinkt misschien een beetje vreemd voor iemand die al twintig jaar dominee is, maar ik had veel moeite met een al te persoonlijke verhouding met Jezus. Had me dat ook eigenlijk nooit gerealiseerd. Het paste niet in het vrijzinnige klimaat waarin ik werkte. Ik was wel een maatschappelijk bewogen gelovige, met veel hart voor de zwakkeren in de samenleving. Iemand ook met veel respect voor de waarheid van anderen. Maar waar stond ik eigenlijk zelf voor?
 
Kennelijk waren onze kerken geseculariseerder dan ik besefte en was het geloof niet meer geworteld in de persoonlijke ontmoeting met God.”
 
De straten op
Margrietha bezoekt vervolgens alle nieuw gestichte kerkelijke gemeenschappen in Amsterdam: jongerengemeente Stroom die samenkomt in een voormalige bioscoop, Hoop voor Noord, ViaNova, Oudezijds 100, Hebron, Crossroads… “En steeds sterker kwam de vraag op me af: wat inspireert mij eigenlijk, geloof ik zelf in Jezus Christus en wil ik Hem ook volgen? Dat raakte mij. Ik ontdekte in die gemeenten ook hoe je op een uitnodigende manier over je geloof kunt praten zonder opdringerig te zijn.
 
Toen ben ik maar begonnen zoals anderen vóór mij dat hadden gedaan. Ik ging de straten in Oud-West op, bezocht bewoners- en vrijwilligersorganisaties en buurthuizen en praatte met de mensen. ‘Wat houdt u bezig, waar heeft u behoefte aan?’ En ik kwam er achter dat vrijwel niemand behoefte heeft aan de kerk… Maar dat de mensen in de wijk wel belang hechten aan een plek voor zingevingsvragen. De oude vooroordelen tegen het christelijk geloof zijn verdampt, men weet nauwelijks nog wat het betekent. Ik merkte ook dat veel eenzaamheid is. En vanuit mijn diaconale bewogenheid geloofde ik: deze kwetsbaren, dát zijn de mensen op wie ik mij moet richten.”
 
Burenhulp Oud-WestRauw en grauw
Margrietha start haar eerste project, de Binnenkamer. Ze neemt haar intrek in een kantoortje van Stichting Burenhulp. “En hier, op mijn spreekuur, kunnen elke week mensen komen die verder willen praten,” vertelt ze. Het is een eenvoudig onderkomen op de begane grond van een Amsterdamse etagewoning. Een paar lekkere banken, de geur van versgezette koffie en op tafel een vaas met vrolijke rozen.
 
Margrietha is iemand die gemakkelijk contact maakt, een vrouw met een vriendelijke lach, begripvolle ogen, inlevingsvermogen en een intense belangstelling voor anderen. Iemand bij wie je hart kunt uitstorten.
 
“Sommige mensen die hier komen zijn verwaarloosd in hun jeugd, misbruikt, ze zijn beschadigd of depressief, gescheiden of hebben andere problemen waardoor ze innerlijk verwond zijn. Dan luister ik vooral. Ik denk mee over praktische oplossingen. Of ik verwijs naar bijbelverhalen waarin mensen soortgelijke dingen hebben meegemaakt. Ik vertel over Jezus, bij wie je mag komen met al je blutsen en deuken. Bij Hem kun je zijn wie je bent en hoef je niet te worden zoals anderen vinden dat je moet zijn. Bij God is oneindig veel liefde en acceptatie.
 
Dat betekent niet dat het leven opeens zorgeloos en blij is. Nee, je hebt nog steeds te maken met de rauwheid en grauwheid van het bestaan. Maar je kunt ermee naar God. Als ik mensen vraag of ik met hen zal bidden, zeggen ze allemaal ‘ja’, gelovig of niet. In mijn pastoraat neemt bidden een steeds belangrijker plaats in. Je komt in een diepere laag, in contact met degene die jou geschapen heeft. Mensen voelen zich erdoor gekend en gesterkt.”
 
De Zoekende Ziel
Twee maanden geleden is Margrietha begonnen met een tweede project, spiritueel café De Zoekende Ziel. “Ik ben in een heel gezellig buurtcafé mensen gaan uitnodigen om met hen de Bijbel te lezen. In dit café is een aparte glazen ruimte die je kunt reserveren. Daar ben ik op de afgesproken tijd gaan zitten, met mijn bijbel.
 
Daar zat ik dan in mijn eentje, iedereen kon me zien. En ik dacht: stel dat er niemand komt? Dat was heel eng. En daarna dacht ik: nou ja, wat kan me dan eigenlijk gebeuren? Ik keek naar de mensen in het café, naar de wandelgangers op straat en dacht: zo werkte Jezus ook. Altijd op de straten en pleinen, altijd op zoek naar mensen die het spoor bijster waren: de zondares, de tollenaar, de rijke jongeling, de farizeeërs. En ik dacht: dit, hier om mij heen, is het volk van God. Het gaat hem om déze mensen. En ik wist op dat moment heel zeker: hier moet ik zijn, dit is mijn plaats. Toen werd ik vanbinnen heel ontspannen.
 
Een paar kerkleden die mij steunen, kwamen bij me zitten, daarna kwamen er een paar mensen uit het café. En met zijn zessen hebben we toen het Jona-verhaal gelezen. Die was door God geroepen – dat zijn we allemaal – en zocht ook naar zijn bestemming, net als veel wijkbewoners. De Bijbel biedt zoveel aanknopingspunten met het gewone leven! Elke maand lees ik nu in het café de Bijbel en intussen bereid ik mijn derde project voor.”
 
Dit project, waarbij de ontmoeting met God centraal staat, heeft Margrietha Het Heilig Vuur gedoopt. Ze wil ‘meditatieve vieringen’ houden met afsluitend een maaltijd. Ze nodigt daarvoor de mensen uit die ze tegenkomt op straat, in het café en op haar spreekuur. “Zo zal hier misschien een kleine geloofsgemeenschap ontstaan van mensen die de weg kwijt zijn, maar die bij God en die bij elkaar veiligheid vinden. Hoe dit avontuur gaat aflopen, ik weet het niet. Ik weet alleen dat er veel vertrouwen en veel geduld voor nodig is.”
 
Margrietha Reinders: “Als je in je kerk blijft zitten je zorgen te maken over de kerkverlating, verandert er niets. Er verandert pas iets als je de kerk uitgaat. Buiten de kerk zijn talloze mensen met problemen, waarmee ze nooit naar de kerk zullen komen.”
 
Bron: Eva magazine, september 2010, Thea Westerbeek
========================================
Info-bronnen en boeken over kerkvernieuwing en kerkstichting:
  • Als een kerk opnieuw begint, Gerrit Noort, Stefan Paas, e.a.
  • En de wind steekt op, Henk de Roest
  • Ploeteren en pionieren, Martijn Vellekoop e.a.
  • Als een kerk zwanger wordt, Hans Eschbach
  • Cursus Kerk in de buurt van het Evangelisch Werkverband, http://www.ewv.nl/werkgroep/gemeenteopbouw/kerk_in_de_buurt
Comments