Jezus, de Zoon van God, doopt met de Heilige Geest, overvloedig

Geplaatst 20 jan. 2012 05:43 door De Stadslamp Amsterdam
Verkondiging op Zondag 15 januari 2012 00:00 in de Jeruzalemkerk te Amsterdam door Bas van der Graaf

-Bijbellezing: -Jesaja 62:1-11
-Johannes 1:29-34 en 2: 1-11

Gemeente, gasten in ons midden,

We hebben vanmorgen twee bijzondere gedeelten uit het Evangelie van Johannes gelezen. Het zijn twee gedeelten die, volgens een oude traditie in de kerk, op de zondagen na Kerst worden gelezen. En op dat Nieuwjaar dit keer op een zondag viel, kwamen beide lezingen dit jaar op deze zondag terecht. En dat is bijzonder, want de eerste lezing gaat over de doop van Jezus en tweede over het eerste teken dat Jezus deed, op de bruiloft in Kana. Het zijn twee gedeelten die meteen een paar hele grote dingen zeggen over Jezus. Over wie hij is en over zijn missie in deze wereld. En het bijzondere is, dat het in beide gedeelten - net als in deze dienst -draait om een teken. Een teken dat aan Jezus gebeurt en een teken dat hij doet. Twee tekenen, die iets zichtbaar maken van het grote geheim van Jezus, de Zoon van God, die in de wereld kwam voor ons.

Ook in deze dienst hebben we een teken gezien. Het teken van de doop. Een heel eenvoudig teken eigenlijk: een beetje water, vergezeld van een paar woorden. Op het eerste gezicht niets bijzonder. Maar uit de woorden die voorafgaand aan de doop klonken werd wel duidelijk dat dit eenvoudige teken verwijst naar een veelheid aan diepe betekenissen en geheimen van God. Of, zoals iemand van jullie tijdens het doopgesprek maandag zei: ik besef tijdens deze bespreking opeens weer, dat de doop echt over de kern van het christelijk geloof gaat. En zo is het precies.

Na alles wat we dus al gezien en gehoord hebben in deze dienst staan we nu nog een moment stil bij de teksten die we vanmorgen hebben gelezen. Wat zeggen ze over de Vader, de Zoon en Geest, in wiens naam Lars, Marie, Pien en Mats vanmorgen gedoopt werden? Wat zeggen ze over de beloften die vanmorgen aan hen, maar ook aan ons allen werden gegeven en bevestigd? Laten we maar eens kijken.

*We kijken om te beginnen naar 1:29-34. Het is een stukje uit de beschrijving van het optreden van Johannes de Doper. Johannes de Doper was, kort gezegd, de voorloper van Jezus. Hij was ge-roepen om met zijn preken en met de doop van mensen in de Jordaan de weg te banen voor het werk dat Jezus in Israël zou doen. In vers 30 zegt hij het zo: 'Na mij komt iemand die meer is dan ik, wan het was er vóór mij.' Een wat cryptische zin, maar dat laatste betekent dat Jezus de eeuwige Zoon van God is die mens geworden is in de tijd. Maar daarmee vallen meteen al wel een paar hele grote woorden en Johannes maakt duidelijk dat het ook voor hem nogal wat voeten in de aarde had om te ontdekken wie Jezus nu werkelijk is. 'Ook ik wist niet wie hij was', zegt hij in vers 31. En zo is het ook voor ons en onze kinderen: wij weten niet zomaar vanzelf wie Jezus is, wie hij werkelijk is. We moeten hem leren kennen en als het ware worden ingewijd in zijn geheim. Dat geldt voor onze kinderen, maar het geldt ook voor ieder die Jezus of wil leren kennen.

Welnu, wanneer gebeurde dat bij Johannes de Doper? Dat vertelt hij in vers 34, waar hij dit zegt: 'Nog wist ik niet wie hij was, maar hij die mij gezonden heeft (dat is dus God, de Vader) om met water te dopen, zei tegen mij: 'Wanneer je ziet dat de Geest op iemand neerdaalt en blijft rusten, dan is dát degene die doopt met de heilige Geest.' En dan laat hij er op volgen: 'En dat héb ik gezien, en ik getuig dat hij de Zoon van God is.'

Dat héb ik gezien, zegt hij. Wanneer dan? Wel, op het op het moment dat Jezus naar hem toe kwam om zich door Johannes te laten dopen. Op dat moment - zo lezen we elders in de Evangeliën - klonk er een stem uit de hemel die zei: dit is mijn Zoon, die ik lief heb. En vervolgens daalde de Geest van God in de gedaante van een duif op hem neer. En dat zag er dan ongeveer zó uit: (plaatje 1). Dit moment was voor Johannes het beslissende moment waarop hij Jezus leerde kennen als Zoon van God die in de wereld is gekomen.

*Goed, dat hád Johannes de Doper dus gezien. En nu, op een later moment, komt Jezus opnieuw naar de Jordaan, waar Johannes aan het preken en dopen is. En op het moment dat Johannes hem ziet zegt hij: 'Daar is het lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt.' Dat is dus blijkbaar het eerste wat hij van zijn kennis over Jezus wil delen, dat hij het lam van God is dat de zonde van de wereld wegneemt. Maar wat bedoelt hij hiermee?

Het is duidelijk dat het beeld van een lam dat schuld wegneemt uit de offercultus van Israël komt. In de tempel van Jeruzalem werden allerlei soorten dieren geofferd ter verzoening van menselijke schuld. Nu is het probleem van het beeld van een lam dat de zonde wegdraagt dat het niet precies herkenbaar is uit de offercultus. Dieren die geslacht werden waren meestal volwassen en het dier dat op symbolische wijze de woestijn werd in gestuurd met de zonden van het volk op hem gelegd was geen lam maar een volwassen geit. Het ziet er dus naar uit, dat Johannes hier zelf een beeld heeft geschapen waarin al andere betekenissen zijn opgenomen. En dit beeld is blijkbaar zo krachtig, dat het in de christelijke liturgie en beeldcultuur een diep spoor heeft getrokken. Zoals bv op het beroemde schilderij va van Eyck, Het lam Gods. (Plaatje 2).

Maar belangrijker dan de oorsprong van het beeld is de betekenis voor ons. Van Jezus wordt dus gezegd, dat hij de zonde van de wereld wegneemt. Zonde. Enkelvoud. Dat wil zeggen: alle zonden van alle mensen worden als het ware op één hoop gegooid en door dit lam weggedragen. Het is een duizelingwekkende gedachte: al het kwaad van de wereld dat door een kwetsbaar lam wordt weggedragen. En dus ook het kwaad dat in mij zit en waar ook onze kinderen - zo hoorden we daarstraks, in dat heikele zinnetje- niet vrij van zijn. Het kwaad zit diep en reikt ver in deze wereld, maar het goede nieuws van Jezus is dat hij, als lam van God, dat kwaad wil wegdragen. Dat zijn Vader in de hemel hém tot allesbeslissend offerlam heeft gemaakt in zijn sterven aan het kruis.

*Nu hoor ik iemand denken: dat is mooi makkelijk. Wij mensen maken er een zootje van, maar Jezus lost alles op. Wat moet ik daarmee, als ik denk allerlei voorbeelden van schuld en kwaad van mensen? Zo simpel kan het toch niet zijn?

Dat is natuurlijk een logische vraag, die duide-lijk maakt dat het nauw luistert met dat beeld van het lam van God. Eén ding staat in elk geval wel vast: dit beeld betekent niet dat God alles zomaar automatisch door de vingers ziet en dat er sprake is van een soort alverzoening. En dát dit zo is blijkt in elk geval uit die uitdrukking in ver 33, dat Jezus niet alleen het lam van God is maar ook degene die doopt met de Heilige Geest.

Johannes doopte met water - net als wij vanmorgen - maar Jezus doopt met de Heilige Geest. Dat betekent: Jezus wil mensen voor hij als lam van God stierf ook laten delen in de Geest van God, die ons levend maakt en vernieuwt. En precies hier zit het spannende punt, want die doop met de Heilige Geest is onlosmakelijk verbonden met het geloof in Jezus. Je kunt alleen met de heilige Geest gedoopt worden als je gelooft in degene die die Geest schenkt, namelijk Jezus. En het is precies ook dát geloof dat nodig is, om de verzoening die Jezus als lam van God bewerkte persoonlijk te kunnen ontvangen en er in te delen.

Met andere woorden is dat precies wat vanmorgen bij de doop van die vier kindjes is gezegd. Eerst klonk er de stellige belofte, dat God hun Vader wil zijn. Toen klonk de stellige belofte dat Jezus ook stierf voor hun zonden, die ze nu nog niet of nauwelijks kunnen doen, maar die wel gaan komen. En daarna klonk de belofte van de Heilige Geest, wil inwonen in hun hart, maar daarvoor wel vraagt om binnen te mogen komen. En daarmee hebben we precies het spanningsveld van het geloof te pakken: God heeft in Jezus in principe alles volbracht, maar we krijgen er deel aan door het geloof en de Heilige Geest van God. Het gaat niet automatisch, maar is wel een groot geschenk. Jezus wil deze gedoopte kinderen ook dopen met zijn Geest, zodat ze delen in de vergeving en het nieuwe leven dat hij brengt. En wil hij ook geven aan ons allemaal.

*Het zijn allemaal wel heel grote woorden hé, als je ze zo hoort, maar ik kan ze ook niet kleiner maken. In het Evangelie van Jezus gáát het nu eenmaal over zulke grote dingen, over de grote vragen van schuld en vergeving, van geboorte en wedergeboorte, van doop met water en Geest. Maar Jezus zelf helpt ons wel om het allemaal concreter te krijgen, als hij, na zijn doop, eenmaal met zijn werk begint.

Een mooi voorbeeld daarvan is het eerste teken dat hij doet, op een bruiloft. Op de plek dus, waar het gewone leven in alle verwondering en vreugde geleefd en gevierd wordt. Een vergelijk-bare gebeurtenis als de geboorte van een kind. Op die bruiloft raakt op een bepaald moment de wijn op, waardoor het feest in het water dreigt te vallen en het jonge echtpaar te schande zal worden. Jezus hoort ervan en doet zijn eerste teken: hij verandert water in wijn. En niet zomaar een beetje, vaten vol. De bruiloft is gered, maar Jezus laat met dit teken ook iets zien aan ons: hij toont daarmee, lezen we in vers 11, zijn grootheid en laat zien dat hij is wie Johannes zei dat hij is: de Zoon van God. En bovenal laat hij zien, dat hij ons vreugde wil geven in ons leven van elke dag. Die grote woorden van verzoening en doop met de Heilige Geest maakt hij zelf klein door ze in het gewone leven - in huwelijk en gezin maar ook in single-zijn of weer alleen zijn- tot vervulling te brengen. Wie met de ogen van het geloof leert kijken ziet dat het vol wonderen om ons heen is.

De doop van vier kinderen en het evangelie wat we vanmorgen hebben gelezen richten ons oog Jezus, de Zoon van God. Hij is het lam, dat de zonde van de wereld wegneemt. Hij is het die ons doopt met de Heilige Geest. Hij is het die vreugdewijn schenkt in ons leven, overvloedige vreugde. Deze Jezus roept ons, onze kinderen, ja de wereld tot geloof, tot een leven met hem die leven geeft. Verzoend leven. Vernieuwd leven. Vreugdevol leven. Echt leven.

Amen
Comments